In het Kenniskaleidoscoop-artikel beschrijven Syra Marquenie en Mathilda du Preez hoe onderzoeken naar de fysieke werkomgeving – gepresenteerd tijdens de Transdisciplinary Workplace Research (TWR)-conferentie 2026 in Zürich – steeds meer aandacht besteden aan de mens. Waar facility management oorspronkelijk vooral gericht was op de inrichting van kantoorruimtes, staat tegenwoordig ook centraal hoe medewerkers hun werkomgeving gebruiken en ervaren. Een goede werkomgeving vraagt om een samenhangende benadering vanuit vier perspectieven.
Het fysieke perspectief
Het fysieke en ruimtelijke perspectief richt zich op de kenmerken en kwaliteit van de werkomgeving. Een gevarieerde combinatie van open, halfopen en gesloten werkplekken ondersteunt zowel samenwerking en ontmoeting als concentratie en privacy. Ook akoestiek, ergonomisch meubilair, daglicht, verlichting, temperatuur en luchtkwaliteit zijn belangrijk voor het comfort, de gezondheid en het functioneren van medewerkers.
Het functionele perspectief
Het functionele perspectief onderzoekt of de werkomgeving aansluit bij de activiteiten die medewerkers uitvoeren. Door hybride werken verschillen de redenen om naar kantoor te komen. Sommige medewerkers komen vooral voor overleg en samenwerking, anderen voor individuele werkzaamheden of specifieke voorzieningen. Het kantoor moet daarom verschillende werkpatronen ondersteunen en niet uitsluitend op één type medewerker of activiteit zijn ingericht.
Het gedagsmatige perspectief
Het gedragsmatige perspectief kijkt naar het daadwerkelijke gebruik van werkplekken. Bij activiteitgerelateerd werken wordt ervan uitgegaan dat medewerkers een werkplek kiezen die past bij hun werkzaamheden. Onderzoek laat echter zien dat medewerkers weinig van werkplek wisselen en verschillende activiteiten vaak vanaf dezelfde plek uitvoeren. Zij geven de voorkeur aan rustige werkplekken met een lage bezetting, terwijl vergaderruimtes en directe collega’s dichtbij zijn. De inrichting moet daarom aansluiten bij het werkelijke gedrag van medewerkers en rekening houden met de invloed van de omgeving op dat gedrag.
Het organisatorische perspectief
Het organisatorisch-experimentele perspectief onderzoekt de aansluiting tussen de fysieke werkomgeving, de ervaringen van medewerkers en de doelen en cultuur van de organisatie. Een mens- en teamgerichte organisatie vraagt bijvoorbeeld om ruimtes die samenwerking en ontmoeting ondersteunen. In een beheersgerichte organisatie spelen systemen, regels en efficiëntie een grotere rol. Er bestaat daarom geen werkomgeving die voor iedere organisatie passend is.
De centrale boodschap is dat een goed ruimtelijk ontwerp op zichzelf onvoldoende is. Een mensgerichte werkomgeving ontstaat wanneer de fysieke inrichting aansluit bij de werkzaamheden, het daadwerkelijke gebruik, de behoeften van medewerkers en de organisatiecultuur. Volgens de auteurs vraagt vooral de consequente toepassing van deze inzichten in de praktijk nog aandacht.
