In het Kenniskaleidoscoop-artikel bespreken Dennis La Brijn en Maaike Niekel inzichten van de internationale Transdisciplinary Workplace Research (TWR)-conferentie over de veranderende rol van het kantoor. Door hybride werken is het kantoor niet langer de vanzelfsprekende plek voor kenniswerk. Organisaties beschikken over kantoorruimte die minder intensief wordt gebruikt, terwijl zij tegelijkertijd steeds meer verwachten van hun werkomgeving.
Kosten besparen
Het terugbrengen van kantoorruimte lijkt een logische manier om kosten te besparen. De auteurs benadrukken echter dat het kantoor ook waarde heeft voor samenwerking, sociale cohesie, organisatiecultuur en het welzijn van medewerkers. Bovendien laat vastgoed zich moeilijk aanpassen aan veranderende ruimtebehoeften.
Fysieke ontmoetingen
Thuiswerken biedt medewerkers meer autonomie, een betere werk-privébalans en vaak minder afleiding. Tegelijkertijd kan het leiden tot verminderde verbondenheid, een kleiner professioneel netwerk en ongelijke beoordeling door leidinggevenden. Fysieke ontmoetingen blijven daarom belangrijk. Verplichte kantooraanwezigheid leidt echter niet automatisch tot meer samenwerking of sociale cohesie. Medewerkers kunnen op kantoor nog steeds individueel of online werken. Bovendien kan een aanwezigheidsplicht hun autonomie aantasten en weerstand oproepen.
Samenwerking
Ook de kantoorinrichting verandert. Onderzoek naar kantoorontwerpen laat zien dat het aandeel bureauwerkplekken afneemt en dat meer ruimte wordt ingericht voor samenwerking en ontmoeting. Toch blijven traditionele bureauwerkplekken en concentratieruimtes noodzakelijk. Onderzoek van het CFPB bevestigt dat medewerkers vooral voor samenwerking en overleg naar kantoor komen, maar daar ook individuele werkzaamheden willen kunnen uitvoeren. Een goede werkomgeving vraagt daarom om een passende combinatie van werk- en ontmoetingsplekken.
De toekomstige functie van het kantoor is nog niet uitgekristalliseerd. De belangrijkste uitdaging is niet hoeveel kantoorruimte organisaties nodig hebben, maar hoe zij een werkomgeving creëren waarin ruimte, technologie, organisatiecultuur en menselijk gedrag elkaar versterken. Dit vraagt om samenwerking tussen huisvesting, HR, IT en leiderschap. Het kantoor van de toekomst moet niet alleen efficiënt zijn, maar vooral betekenisvolle interacties en verschillende manieren van werken ondersteunen.
